لا عقدا و نية كرده‌اند ، مثل قفال [ 1 ] و أبى حامد مقرى ، اگر چه فقهاى كبار و علماى اخيار بودند ، ليكن تفسير حرفه‌شان نه بود ، و نه علم تأويل صنعت شان ، نرفته ، و هم طريقهء كسانى كه اقتصار بر روايت و نقل آغاز نهاده ، و درايت و نقد را ترك داده‌اند ، مثل اسحاق بن ابراهيم حنظلى [ 2 ] و ابراهيم بن اسحاق انماطى [ 3 ] ، كه از افاخم أئمهء جليل الشأن و أعاظم ثقات اعيان‌اند ، راضى نشده ، يعنى نقد و تحقيق و تمييز و تحديق به عمل آورده ، و صرف بر بيع دوا اكتفا نكرده ، بلكه طب و علاج و تفريق در استقامت و اعوجاج پيش نظر داشته ، و نيز بصنيع كسانى كه اسناد را كه ركن و عماد است ، پيش نهاد خاطر نداشته‌اند ، و بنقل از صحف و دفاتر ، و جريان على هوس الخواطر همت گماشته ، و از ذكر غث و ثمين و واهى و متين اعراض نكرده ، خود را از عداد علما بدر ساخته‌اند ، راضى نشده ، و صيانت اين كتاب از ذكرشان نموده ، و قراءت و علم سنتى است كه اخذ مىكنند آن را أصاغر از اكابر ، و اگر اسناد نمىبود ، هر آيينه مىگفت هر كس آنچه مىخواست ، و اين تفسير او كتابيست شامل كامل و مهذب ملخص مفهوم منظوم ، كه استخراج كرده آن را از قريب صد كتاب مسموعات ، علاوه بر أجزاء و تعليقات ، و نسق كرده آن را بأبلغ مقدور خود از ايجاز و ترتيب ، و تلفيق نموده آن را بغايت فحص و تنقيب و آن جامع محاسن خصال تصنيف و تأليفست .

--> [ 1 ] القفال : محمد بن علي بن اسماعيل الشافعي الشاشى المتوفى سنة ( 365 ) ه . [ 2 ] اسحاق بن ابراهيم : بن مخلد الحنظلي المروزى المتوفى سنة ( 238 ) ه . [ 3 ] الانماطي : ابراهيم بن اسحاق النيسابوريّ المتوفى سنة ( 303 ) ه .